De helden van de Heijbergschool

Vlakbij de Heijbergschool, bij de Irenebrug, staat een monument waarop drie mannen zijn afgebeeld. Dit waren Nico van der Valk, Abraham van den Bos en Dick van der Kooij. Deze drie mannen waren in de Tweede Wereldoorlog lid van het verzet en hadden nauwe banden met de Heijbergschool. Een van deze mannen was meester op de School met den Bijbel (zoals de Heijbergschool toen heette) en zijn klas speelde een grote rol bij zijn verzetswerk, een andere man was de oud-directeur van de school en de derde was de zoon van een andere oud-directeur van de school.

Dick van der Kooij was geboren in 1913 en was de zoon van de oud-hoofdmeester van de School met den Bijbel. Hij ging veel om met Abraham van den Bos. In 1942 werd hij opgepakt door de Duitsers. Hij overleefde het concentratiekamp en keerde na de oorlog terug naar Rotterdam. Hij overleed in 1994.

Nico van der Valk was geboren in 1876 en was 31 jaar lang de directeur van de School met den Bijbel. Hij en zijn kinderen hadden nauwe banden met het verzet. De zolder van hun huis was een opslagplaats voor wapens en er stond een Engelse zender. Hij werd opgepakt in 1944 vanwege zijn verzetsactiviteiten. Zijn kinderen wisten gelukkig wel uit handen van de Duitsers te blijven. Via Kamp Amersfoort werd hij overgebracht naar concentratiekamp Sachsenhausen. Hij werd vrijgesproken en had al benzine voor een auto om naar huis te gaan. Maar de Duitsers sloten toen alle concentratiekampen af omdat het leek dat de bevrijding vlakbij was. Niemand kon er dus meer uit en op 26 januari 1945 overleed Nico van der Valk door uitputting.

Abraham van den Bos werd geboren in 1918 en was voor de oorlog al fel anti-NSB, terwijl hij ook nog heel jong was. In 1936, toen Abraham 18 jaar was, zou de 2e man van de NSB in Lommerrijk spreken. Abraham zorgde ervoor dat alle kaarten door hem en zijn medestanders werden gekocht zodat deze man niet kon spreken. In 1936 kwam hij ook werken op de Heijbergschool als beginnend leerkracht. Als kwekeling verdiende hij 10 gulden per maand. Alle leerkrachten met een vaste aanstelling moesten iets van hun inkomen afstaan om hem te betalen.

In het begin van de oorlog ging hij samen met Dick van der Kooij in het verzet. Nadat Dick was opgepakt in 1942 nam Abraham het illegale werk van hem over. Hij werd al snel door de Duitsers gezocht, maar hij bleef lesgeven. Er stond dan een jongen op de uitkijk bij de voordeur. Als er onraad dreigde, kon Abraham snel door het magazijn naar buiten vluchten en met een bootje, dat in de Rotte achter de school klaar lag, vluchten. In 1943 werd het te gevaarlijk voor hem en ging hij met ziekteverlof. Toen had hij nog meer tijd voor het verzet. Helaas ging het op 20 juni 1944 mis. Tijdens het drukken van illegale kranten, zoals de Trouw werd hij gearresteerd en weggevoerd naar Kamp Vught. Daar is hij na zware verhoren en opsluiting in een isoleercel op 11 augustus 1944 gefusilleerd. Na de oorlog ontving zijn familie een brief van Koningin Wilhelmina waarin zij haar dank uitsprak over zijn werk in de oorlog. Ook kreeg hij na zijn dood een onderscheiding.

In Nieuw-Terbregge zijn straten genoemd naar twee van deze drie helden. De derde straat was wel gepland, maar deze is nooit gebouwd.

Als Heijbergschool zijn we trots op deze drie helden. Vandaar dat de groepen 7 het monument hebben geadopteerd en elk jaar bij de herdenking op 4 mei aanwezig zijn. 

ontwerp en realisatie: Impuls